Ruzie in je relatie? Dat is helemaal niet erg– als je het goed aanpakt. Ontdek hoe je als (jonge) ouders beter kunt ruziemaken, zonder schade aan je relatie. Met inzichten van Julie & John Gottman en praktische tips vanuit mijn eigen ervaring om conflicten om te buigen naar meer verbinding. Lees hier hoe je grip krijgt op ruzies!
Als de Amerikaanse relatiewetenschappers Julie en John Gottman één ding hebben bewezen, is het dat conflicten onvermijdelijk zijn in een relatie. Zij hebben meer dan 40 jaar onderzoek gedaan naar de dynamiek tussen stellen. Hun conclusie? Stellen die nooit ruzie maken, vermijden vaak echte gesprekken over wat hen diep van binnen bezighoudt. De ruzie zelf is niet het probleem, maar de manier waarop je ermee omgaat wel. Een beetje strijd is dus geen ramp – het is een kans om dichter bij elkaar te komen als je het goed aanpakt.
In dit artikel help ik je herkennen wat er écht speelt achter een ruzie en om stappen te zetten waarmee je ervoor dat een conflict je relatie niet schaadt, maar versterkt.
Ruzies hebben vaak een terugkerend patroon
Weet jij waar ruzies bij jullie vaak over beginnen, hoe het patroon van jullie ruzie er dan uitziet en -misschien wel het belangrijkste-: waar de ruzie daadwerkelijk over gaat? Het lijkt misschien alsof jullie steeds discussiëren over huishoudelijke taken, bedtijden of schermtijd. Maar vaak ligt daar iets diepers onder: een terugkerend patroon, een botsing van waarden of een onvervulde behoefte.
Julie en John Gottman stellen dat stellen vaak onbewust dezelfde ruzie keer op keer voeren. Door te ontdekken wat de rode draad is in jullie conflicten, kun je meer begrip krijgen voor elkaars gevoelens en behoeften.
De diepere lagen van ruzie: waarden, behoeften en dromen
Veel ruzies gaan uiteindelijk niet over wie er teveel op de telefoon zit, maar over iets veel groters. Misschien voelt de ene geliefde zich niet gewaardeerd en de ander overvraagd. Of er zit een waardeconflict achter: de een hecht aan rust en structuur, de ander aan spontaniteit. Soms raken ruzies zelfs verborgen dromen: de wens om gezien te worden, om ergens in uit te blinken, om autonomie te voelen.
Zo kan mijn man soms geïrriteerd raken als hij vindt dat ik te relaxed ben als onze kinderen op de bank klauteren of met speelgoed slingeren. Dan lijkt het alsof hij mij verwijt dat ik niet oplet, maar in werkelijkheid spreekt daar een diepere behoefte uit: hij verlangt naar meer gezamenlijkheid in hoe we onze kinderen begeleiden en een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid. Zodra we dat beseffen, kunnen we het gesprek verleggen van verwijten naar samenwerken.
Verschillende manieren van ruziemaken
Om conflicten beter te begrijpen, is het nuttig om je eigen conflictstijl én die van je geliefde te herkennen. Er zijn verschillende manieren waarop mensen reageren op ruzies:
- Vermijdend: Je trekt je terug en probeert conflicten uit de weg te gaan. Dit kan rust geven, maar zorgt er soms voor dat problemen onuitgesproken blijven.
- Explosief: Je reageert fel en emotioneel. Dit kan zorgen voor snelle ontlading, maar kan ook overweldigend zijn voor de ander.
- Validerend: Je zoekt naar begrip en nuance en probeert conflicten rustig en redelijk te benaderen. Dit werkt vaak goed, maar kan lastig zijn als de ander veel emotie meebrengt.
Het herkennen van je eigen stijl helpt om bewuster om te gaan met conflicten. Als jij en je geliefde verschillende stijlen hebben, kan dat voor misverstanden zorgen. Maar door elkaars stijl te begrijpen, kun je beter op elkaar afstemmen en ruzies productiever maken.
Omgaan met verschil in conflictstijl
Wanneer de ene geliefde een explosieve stijl heeft en de ander vermijdend is, kan dat voor extra frustratie zorgen. De explosieve partner voelt zich mogelijk genegeerd, terwijl de vermijdende partner zich overweldigd voelt door de intensiteit van de ander. Ook tussen een validerende en explosieve stijl kan wrijving ontstaan: de validerende partner zoekt begrip en nuance, terwijl de explosieve partner snel zijn of haar punt wil maken.
De sleutel is om elkaars stijl te herkennen en manieren te vinden om in het midden te komen. De explosieve partner kan leren om gevoelens minder aanvallend te uiten, terwijl de vermijdende partner kan werken aan het beter onder woorden brengen van gevoelens zonder zich terug te trekken.
De eerste drie minuten zijn cruciaal
Uit onderzoek van de Gottmans blijkt dat de manier waarop een ruzie begint, vaak voorspelt hoe die zal verlopen. In 97 procent van de gevallen eindigt een ruzie namelijk zoals die begint. Begin je hard, dan zal de ander zich gaan verdedigen en kom je niet dichter tot elkaar. De eerste drie minuten van een conflict zijn cruciaal: een harde, verwijtende start leidt meestal tot een escalatie, terwijl een zachtere, meer open begin veel meer kans heeft op een constructief gesprek.
Wat kun je in die eerste minuten doen?
- Begin met een ‘ik-boodschap’ in plaats van een ‘jij-verwijt’. (“Ik voel me gestrest als ik alles alleen moet regelen” in plaats van “Jij doet ook nooit iets!”)
- Breng het probleem rustig en specifiek onder woorden.
- Geef de ander de kans om te reageren voordat je in de aanval gaat.
- Vermijd sarcasme of cynisme, omdat dit vaak een defensieve reactie oproept.
- Bespreek maar één onderwerp per keer en bewaar andere punten voor een ander moment.
Door bewust stil te staan bij de start van een conflict, kun je de kans op een constructief gesprek aanzienlijk vergroten.
Tip voor de ontvangende partij:
Reageer niet direct, maar neem even de tijd om echt te luisteren. Zet je eigen mening op pauze en stel je op als een nieuwsgierige onderzoeker: verzamel informatie in plaats van conclusies. Vat daarna samen wat je hebt gehoord en check of dat klopt – zo voelt de ander zich écht gehoord.
Herstellen na een ruzie
Het is niet altijd nodig om een oplossing te zoeken. Soms gaat het er gewoon om dat je laat merken: ik ben er voor jou, ook als we het niet eens zijn. De meeste terugkerende irritaties in een relatie zijn nu eenmaal hardnekkig. Misschien ben jij degene die tot rust komt in een opgeruimd huis, terwijl je geliefde het pas gezellig vindt als overal iets rondslingert. Grote kans dat dat verschil blijft. Maar je kunt wel leren om er samen beter mee om te gaan, zonder steeds in dezelfde strijd te belanden.
De Gottmans ontdekten dat succesvolle koppels niet per se minder ruzie maken, maar beter zijn in ‘repair attempts’ – oftewel herstelpogingen. Dit zijn kleine gebaren waarmee je aangeeft dat je ondanks de ruzie nog steeds verbonden wilt blijven. Dit kan een grapje zijn, een aanraking, of gewoon zeggen: “Dit gesprek loopt uit de hand, laten we even ademhalen.”
Wij weten inmiddels dat humor onze reddingsboei is. Soms zitten we midden in een verhitte discussie en voelt het alsof we muurvast zitten. Dan maakt een van ons – meestal mijn man – opeens een onverwachte grap. Bijvoorbeeld na een lange discussie over wie wat wanneer zou moeten doen, grinnikte hij: “Laten we een huishoudschema maken… in Excel… met kleurtjes… en een wekelijkse evaluatie.” Ik kon niet anders dan lachen.
Soms is de ander nog niet zo ver en rolt geïrriteerd met de ogen, maar vaak is dat hét moment dat de spanning breekt. Humor haalt de angel uit de ruzie en brengt ons weer op hetzelfde team.
Samen groeien door conflicten
Soms helpt het om even stil te staan bij wat voor jou écht belangrijk is. Hoe meer jij ruimte maakt voor de ander, hoe groter de kans dat die ander dat ook voor jou doet. Het gaat om geven én ontvangen. Maar dan moet je wel weten: wat zijn mijn kernbehoeften, en waar kan ik flexibel zijn?
Verwacht niet dat dit alles in één keer oplost, maar dat je blijft praten over jullie patronen rondom conflicten. Wat ik fijn vond om te lezen: zelfs de Gottmans – met tientallen jaren aan relatieonderzoek – zeggen dat zij dit soort gesprekken nog voeren.
Goed ruziemaken betekent namelijk niet dat je nooit meer boos wordt of geïrriteerd raakt, maar dat je leert hoe je op een gezonde manier met conflicten omgaat. Door bewust te kijken naar patronen, diepere lagen en jullie eigen conflictstijlen, kun je ruzies ombuigen tot momenten van groei, verbinding en begrip. En misschien wel het allermooiste? Je geeft hiermee ook een krachtig voorbeeld aan je kinderen over hoe je met verschillen kunt omgaan, zónder jezelf of de ander te verliezen.
Bron: Julie Schwartz Gottman & John Gottman, Goed ruziemaken, 2024
Bij Stellenstof bied ik laagdrempelige relatiecoaching voor ouders. Wil je na het lezen van dit artikel dat ik samen met jullie mee kijk naar patronen en dynamieken, kijk dan op Relatiecoaching en maak een afspraak.